Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia jest definiowana jako niemożność zajścia w ciąże pary, u której rutynowe badania (potwierdzenie owulacji, prawidłowe parametry nasienia, drożne jajowody, brak zmian w jamie macicy) nie wskazały na przyczynę braku ciąży. Nie ma żadnych innych powszechnie uznanych metod, które precyzowałyby przyczynę niepłodności i wnosiły informacje jak należy leczyć niepłodność w tej grupie. Potencjalnymi przyczynami niemożliwymi do zdiagnozowania w tej grupie par mogą być:
1. zaburzenia dojrzewania pęcherzyka Graffa,
2. niemożliwy do zdiagnozowania czynnik męski,
3. zaburzenie interakcji pomiędzy plemnikiem a komórką jajową,
4. zaburzenia implantacji,
5. czynniki immunologiczne.
Algorytm postępowania w niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia
Postępowanie zależy od wieku pacjentki i czasu trwania niepłodności.
W grupie wiekowej poniżej 30 roku życia i czasie trwania niepłodności do 2-3 lat
* Oczekiwanie przez kolejne 6 -12 miesięcy może spowodować samoistne pojawienie się cięży u 1 – 2% par. W związku z tym po rozmowie z parą i przedstawieniu szans na spontaniczną koncepcję należy rozważyć stymulację owulacji cytrynianem klomifenu do 6 cykli
* W przypadku braku ciąży zalecane jest wykonanie inseminacji domacicznych w cyklach stymulowanych cytrynianem klomifenu lub gonadotropinami (max 6 cykli).
* W grupie bez ciąży propozycja 3 – 4 maksymalnie 6 cykli stymulowanych gonadotropinami w małych dawkach w protokole step up i inseminacja domaciczna. Oczekiwany miesięczny wskaźnik ciąż 10 – 15% na cykl.
* W grupie bez ciąży po wykonanych inseminacjach leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia.
W grupie wiekowej 30-35 lat
* Oczekiwanie i/lub stymulacja cytrynianem klomifenu nie jest wskazane ze względu na bardzo niską szansę na ciążę. Zalecane jest wykonanie inseminacji domacicznych
w cyklach stymulowanych cytrynianem klomifenu lub gonadotropinami (max 6 cykli).
* W przypadku braku ciąży po leczeniu leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia
W grupie wiekowej 35-39 lat
* Oczekiwanie i/lub stymulacja cytrynianem klomifenu nie jest wskazane ze względu na bardzo niską szansę na ciążę. Zalecane jest wykonanie inseminacji domacicznych
w cyklach stymulowanych cytrynianem klomifenu lub gonadotropinami (max 4 cykle).
W grupie wiekowej powyżej 39 roku życia
* Leczenie w programie pozaustrojowego zapłodnienia.
Bez względu na wiek jeżeli niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia trwa dłużej niż 5 lat.
* W związku z tym, że niepłodność trwająca powyżej 5 lat jest złym czynnikiem prognostycznym do uzyskania ciąży poprzez stymulację jajeczkowania i inseminację domaciczną stosowanie tej metody leczenia w tej grupie pacjentów nie jest zalecane jako standardowa procedura
Jeżeli stwierdza się małą rezerwę jajnikową i po stymulacji jajników uzyskuje się mała liczbę złej jakości komórek jajowych:
* Należy rozważyć dawstwo oocytów po 3 nieudanych próbach leczenia metodą pozaustrojowego zapłodnienia.
Wykazano, że w grupie niepłodnych par z niepłodnością niewyjaśnioną poprawy wskaźnika ciąż nie przynosi:
* Suplementacja gestagenami drugiej fazy cyklu
* Stosowanie agonistów dopaminergicznych
* Leczenie empiryczne domniemanej endometriozy
* Antybiotykoterapia domniemanych zmian zapalnych
* Immunoterapia
Nie zaleca się w tej grupie stosowania wymienionych metod.